روایت

     

    بهار ۱۹۵۳ ژوزف استالین رهبر اتحاد جماهیر شوروی در سن ۷۴ سالگی بر اثر سکته در گذشت. مردم، شوروی و البته جهانیان در شوک فرو رفتند. مراسم تشییع و وداعی باشکوه برای استالین برگزار شد و مقامات بلندپایه زیر تابوت «رفیق بزرگ» را گرفتند تا اعلام کنند که این فقدان عظیم با وجود خسارات فراوانش برای سیستم، جلوی پیش روی را نمی‌گیرد و میراث او در دست یارانش ابدی خواهد بود.

     

    بنا به تصاویر و اسناد به جا مانده، گئورگی مالنکوف، نیکیتا خروشچف، ویاچسلاو مولوتوف، گئورگی ژوکوف، لاورنتی بریا و فرزندان استالین کسانی بودند که بعد از مرگ دست به دست هم دادند تا کار مملکت روی زمین نماند. تصاویر و اسناد تاریخی که این را می‌گوید. اما چندروز، چندماه و چندسال بعد هر کدام از این پاران به ظاهر متحد سرنوشت متفاوتی پیدا می‌کنند و عکس دسته جمعی آن‌ها هرگز تکرار نمی‌شود.

     

    آن چندروز پشت در‌های بسته چه گذشته؟ «مرگ استالین» ماجرا را به طرز بامزه‌ای می‌شکافد. از همان سال ۲۰۱۶ که خبر ساخت «مرگ استالین» اعلام شد، پروژه کنجکاوی برانگیزی به نظر می‌رسید.

    هم به دلیل جنبه‌های دراماتیک انکارناپذیر این موقعیت تاریخی و هم به دلیل کارنامه و شهرت آرماندویانوچی که در هزاره جدید نامش با کمدی سیاسی گره خورده. فیلم همان چیزی از آب در آمد که انتظارش میرفت؛ روس‌ها را حسابی عصبانی کرد، انگلیسی‌ها را سر ذوق آورد و آمریکاییها، که چندماه دیرتر و بهار امسال فیلم را روی پرده تماشا کردند، خیلی به فیلم نخندیدند.

     

    پانوچی سعی کرده تا کلیتی بحث برانگیز همچون شوروی، شاید فراتر از آن فاشیسم و بازی قدرت را در دل یک موقعیت خلاصه کند و به تصویر بکشد. پس طبیعی است که طبق سنت‌های درام نویسی، خیلی از رویداد‌ها در مقایسه با متن تاریخ پس و پیش باشد، زمان و مکان وقوع حوادث به فراخور درام تغییر کند و اشخاص حقیقی برای تبدیل شدن به کاراکتر‌های قصه هرس شوند.

     

    همه چیز برای یک کمدی سیاسی جذاب آماده است، ولی برای خندیدن به فیلم اول باید تکلیف تان را با «کمدی سیاسی» مشخص کنید. در گذشته، که میزان دور بودن این گذشته با توجه به موقعیت جغرافیایی کاملا نسبی است، طنز ابزاری بود برای گفتن حرف‌های مگو، حرف‌هایی که می‌توانستند در پوشش خنده از صافی سختگیرانه قدرت عبور کنند.

     

    چنین رویکردی را می‌توانیم در خیلی از آثار دنبال کنیم، از دو قرن پیش گرفته تا دو روز قبل. طبیعتا با تغییر جهان، تعاریف هم ثابت نمی‌ماند. برای همین زیر سایه گسترده عبارتی، چون کمدی سیاسی هم نمایشنامه «بازرس» نیکولای گوگول جامی گیرد، هم «دکتر استرنج لاو» استنلی کوبریک و هم «بیکن کانادایی» مایکل مور. در عصر یوتیوب اگر به دنبال کمدی سیاسی بگردید، بیشتر به پارودی‌های SNL (شنبه شب زنده) از سیاستمدار‌های بی کله و مونولوگ‌های نیشدار مجری‌های نیویورکی لیتشو‌ها می‌رسید.

     

    روایت

    صحنه‌ای از فیلم مرگ استالین

     

    پانوچی که برای کمدی‌های انگلیسی و «معاون رئیس جمهور»، سریالش در اچ بی او، حسابی تحسین شده، در آخرین فیلمش ترجیح می‌دهد تا به الگوی «دکتر استرنج لاو» نزدیک شود؛ شرح یک موقعیت جنون آمیز، که اینجا نمونه واقعی و بیرونی دارد و به تصویر کشیدن تناقضات دردناک موجود در ذات ماجرا که فقط در صورتی می‌توانید به آن بخندید که خیلی بهش نزدیک نباشید.

     

    «مرگ استالین» شما را مانند شخصیت‌ها پرت می‌کند وسط یک موقعیت بحرانی و بعد می‌بینید که مرز محوشده میان جنون و عقلانیت بیشتر از هر زمانی قابل رویت است. کسانی که تمام زندگی شان حول وجود استالین تعریف شده و یاد گرفته اند چگونه از ضعفشان در برابر قدرت تغذیه کنند تا در بازی باقی بمانند، حالا با یک بازی تازه مواجه اند: چه کسی می‌تواند زودتر بهترین صندلی را تصاحب کند و بقیه را به زمین بیندازد؟

     

     

    سناریویی که با استالین و شوروی تمام نمی‌شود؛ و مشکل فیلم همین است. پانوچی که فیلم را براساس یک رمان مصور فرانسوی ساخته، نمی‌تواند سوژه مورد نظرش را به کلیتی فراتر از موقعیت نمایشی طراحی شده بسط بدهد. برای همین پایان کار، با نمایی بامزه، اما به شدت قابل پیش بینی، انگار تمهیدی است برای ختم غائله‌ای که در فیلم به راه افتاده و دقیقا معلوم نیست که می‌خواهد به کجا برسد.

     

    «مرگ استالین» کوبنده آغاز می‌شود و در پرده اول قصه و موقعیت را به طرز شگفت انگیزی شرح می‌دهد. همان طور که سران حزب بعد از دیدن جسد استالین دقیقا نمی‌دانند باید چه کنند، فیلم هم بعد از مرگ نمی‌تواند مسیر دقیقی را میان شخصیت‌ها دنبال کند و برای دور نشدن از اصل واقعه و مهمتر از آن حفظ پرستیژ، قید شوخی کردن با خیلی از موقعیت‌ها را می‌زند. شاید «مرگ استالین» به فیلم بزرگ و کاملی تبدیل نشده باشد، ولی عنوان کمدی سطح بالا را برای خودش نگه می‌دارد.

     

     

    یک کمدی هوشمندانه درباره بازی قدرت و سیاست که در بیان ظرافت‌های رندانه زیادی ساده عمل می‌کند و برای خنداندن تماشاگر زیادی جدی می‌شود. اگر با ارجاعات تاریخی و سیاسی فیلم آشنا باشید، به شوخی هایش، مثلا دعوا بر سر این که اصلاحات سیاسی نقشه چه کسی بوده، حسابی می‌خندید و اگر نه، بعد از تماشا می‌توانید با جست وجو درباره شخصیت‌ها و حوادث تاریخی مورد بحث حسابی تفریح کنید.

     

    منبع: روزنامه هفت صبح

© تمامی حقوق مطالب برای وبسایت شرکت ایرسا محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع و شرعا حرام می باشد.
قدرت گرفته از : بک لینکس